Uçurtma Müzesi

İstanbul’un Üsküdar ilçesinde faaliyet gösteren Uçurtma Müzesi, 1980 yılından bu yana gökyüzü kültürünü yaşatan ve bünyesinde dünyanın 33 ila 39 farklı ülkesinden toplanmış 3000’e yakın parçalık kapsamlı bir uçurtma koleksiyonunu barındıran tematik bir kültür merkezidir. Çeşitli tanıtım kaynaklarında Türkiye’nin ilk ve tek uçurtma müzesi olarak anılan bu mekân, kurucusu Mehmet Naci Aköz’ün yarım asra yaklaşan kişisel emeğiyle şekillenmiştir. 1958 yılında Üsküdar Beylerbeyi’nde doğan ve çocukluğu Toygar Tepe semtinde sokak oyunlarıyla geçen Aköz, 1980 senesinde evinde çıta, kâğıt, kuyruk ve un-su karışımı yapıştırıcı kullanarak ürettiği uçurtmaları Üsküdar’daki kırtasiyecilere satarak bu alandaki serüvenine başlamıştır. 1983 yılında Bulvar Gazetesi Uçurtma Bayramı’nda birincilik elde eden Aköz, 1984’te Türkiye’nin ilk uçurtma yarışmasını düzenlemiş, 1986’da ise Eyüp Kardeş Uçurtmacılar Birliği’ni kurmuştur. 1990 ile 1993 yılları arasında Hollanda’da yaşayarak uluslararası uçurtmacılarla temas kuran ve festivallere katılan kurucu, 1996 yılında Türkiye’deki ilk resmi uçurtma derneği olan Eyüp Kardeş Uçurtmacılar Derneği’ni hayata geçirmiştir. 1997’de İstanbul Büyükşehir Belediyesi sponsorluğunda 1. Uluslararası İstanbul Uçurtma Festivali’ni gerçekleştiren kurum, bugüne dek 37 il ve 74 ilçede 1000’in üzerinde organizasyona imza atmıştır. Müze, ziyaretçilerine yalnızca tarihi ve uluslararası uçurtmaları inceleme fırsatı sunmakla kalmayıp, aynı zamanda 1998 yılında okullarda uçurtma dersi verilmesi yönünde aldırılan resmi kararın orijinal belgesi gibi tarihi dokümanları ve uçurtma literatürünü barındıran Gülen Okumuş Uçurtma Kütüphanesi’ni de görme imkânı sağlamaktadır.

Program ve Sunulanlar

Uçurtma Müzesi, bünyesinde barındırdığı zengin arşivin yanı sıra atölye çalışmaları, saha organizasyonları ve özel imalat projeleriyle çok yönlü bir hizmet yelpazesi sunmaktadır. Müze alanında sergilenen koleksiyonun yanı sıra kurum; kültür merkezleri, alışveriş merkezleri, fuarlar, oteller ve havalimanları için İstanbul Uçurtma Müzesi Gezen Sergisi / Gezici Müze adıyla taşınabilir sergiler düzenlemektedir. Bu kapsamda koleksiyondan seçilen 250 ila 300 özgün parça, özel stantlar aracılığıyla Türkiye genelinde sergilenmektedir.

Mekânda sunulan eğitim faaliyetlerinin merkezinde Uçurtma Okulu Programları ve uygulamalı Uçurtma Atölyesi çalışmaları yer almaktadır. Müze bünyesindeki Uçurtma Okulu, 3 ayrı atölye bölümünde aynı anda yaklaşık 200 öğrenciye hizmet verebilecek fiziki kapasiteye sahiptir. Bu atölyelerde katılımcılar, uzman eğitmenler eşliğinde kendi uçurtmalarını tasarlayıp birleştirme pratiği yapabilmektedir. Bireysel meraklılar için ise evde üretim imkânı sağlayan Kendi Uçurtmanı Kendin Yap Malzeme Seti temin edilmektedir.

Açık hava etkinlikleri kapsamında kurum, Türk Uçurtma Takımı eşliğinde ulusal ve uluslararası Uçurtma Festivalleri ve Şenlikleri organize etmektedir. Bu organizasyonlarda gündüz ve gece uçurtma gösterileri, animasyon ekipleri, sahne etkinlikleri, açık alan oyun programları ve zarar gören uçurtmaların tamir edildiği uçurtma hastanesi hizmeti sunulmaktadır. Üretim kanadında ise kurumlara özel kâğıda 4 renk baskılı klasik Türk modeli Kurumsal Uçurtmalar, sinema ve prodüksiyon sektörüne yönelik Film Çekimleri İçin Artist Uçurtma modelleri ve kişiye özel tasarımlı uçurtma imalatı gerçekleştirilmektedir. İşletmenin kendi aktarımına göre kurum, ülkemizde uçurtma festivallerini ilk kez başlatan ve uluslararası standartlarda festival yönetebilen öncü bir organizasyon yapısına sahiptir.

Atmosfer ve Kimler İçin

Uçurtma Müzesi, geleneksel sokak oyunları kültürünü modern eğitim ve sergileme pratikleriyle birleştiren; eğlenceli, kültürel, öğretici ve canlı bir atmosfere sahiptir. Farklı coğrafyalardan, Uzak Doğu’dan Avrupa’ya kadar uzanan 33-39 ülkenin geleneksel motiflerini taşıyan uçurtmaların sergilendiği salonlar, mekâna rengârenk ve dinamik bir görsel kimlik kazandırmaktadır. Müze bünyesinde yer alan Gülen Okumuş Uçurtma Kütüphanesi, araştırmacılar ve meraklılar için sessiz bir bellek ve arşiv ortamı sunarken; atölye salonları ise üretimin ve el becerisinin öne çıktığı hareketli bir deneyim alanı yaratmaktadır.

Mekânın sunduğu deneyim profili geniş bir kitleye hitap etmektedir. Öncelikle okul grupları ve öğrenciler için el-göz koordinasyonunu geliştiren ve kültürel mirasla tanışma imkânı veren bir eğitim durağıdır. Çocuklu aileler, hafta içi ve cumartesi günlerinde çocuklarıyla birlikte hem sergiyi gezmek hem de birlikte uçurtma yaparak kaliteli vakit geçirmek için müzeyi tercih etmektedir. Nitekim Time Out İstanbul kültür ve çocuk rehberlerinde öne çıkan müze ve atölye deneyimleri arasında anıldığı aktarılmaktadır.

Bunun yanı sıra müze ve bağlı organizasyon birimi, kurumsal firmalar ve beyaz yakalı çalışanlar için takım çalışmasını teşvik eden yaratıcı atölyeler ile piknik etkinlikleri sunmaktadır. Belediyeler, alışveriş merkezleri ve oteller için ise kitlesel katılım sağlayan festival kurguları, açık alan eğlenceleri ve gezen müze sergileriyle iş birlikleri yürütülmektedir. Müze, hem nostaljik bir el sanatını hatırlamak isteyen yetişkinler hem de gökyüzü oyunlarıyla ilk kez tanışan yeni nesil için kapsayıcı bir ziyaret alanıdır.

Konum ve Pratik Bilgiler

Uçurtma Müzesi, İstanbul’un Anadolu Yakası’nda, tarihi Üsküdar ilçesinin merkezindeki Aziz Mahmut Hüdayi Mahallesi sınırlarında yer almaktadır. Mekânın resmi açık adresi Uncular Cad. Bakıcı Sok. No:12 Üsküdar / İstanbul olarak kayıtlıdır. Konum olarak Üsküdar Meydanı’na, Marmaray istasyonuna, vapur iskelelerine, sahil kordonuna ve Yeni Valide Camii’ne yaklaşık 200 ila 300 metre yürüme mesafesindedir. Çevresel ipucu olarak Yeni Cami’nin hemen arkasında kalan sokak dokusu içerisinde kolayca ulaşılabilir bir noktada bulunmaktadır.

Ziyaret planı yaparken çalışma gün ve saatlerine dikkat edilmelidir. Müze, Pazartesi’den Cumartesi’ye haftanın altı günü 09:00 - 17:00 saatleri arasında ziyarete açıktır; Pazar günleri ise kapalıdır. Müze alanına giriş tamamen ücretsizdir. Ancak müze bünyesindeki uçurtma yapım atölyesine katılmak isteyen ziyaretçilerden sadece kullanılan malzeme seti bedeli tahsil edilmektedir.

Müze sergi alanını gezmek ve özellikle atölye çalışmalarına katılabilmek için önceden randevu ve rezervasyon alınması gerekmektedir. Ziyaretçiler ve kurumlar; etkinlik takvimi, atölye katılımı ve gezici sergi organizasyonları ile ilgili detaylı bilgi almak veya randevu oluşturmak için kuruma (0216) 553 23 37 numaralı telefon hattından ya da www.ucurtmamuzesi.net resmi internet sayfası üzerinden ulaşabilmektedir. Toplu öğrenci ve kurum ziyaretleri için 3 ayrı atölye bölümünün sunduğu 200 kişilik eşzamanlı kapasite doğrultusunda önceden planlama yapılması önerilmektedir.

Mio Açısından: Buluşma ve Etkinlik

Mio topluluğu için Uçurtma Müzesi, Üsküdar sahil hattında alışılagelmiş kafe buluşmalarının ötesine geçen, etkileşimli ve kültürel bir deneyim noktasıdır. Sosyal ağ kullanıcılarının "hafta sonu çocuklarla nereye gidilir" veya "farklı bir atölye deneyimi nerede yaşanır" sorularına somut bir yanıt sunar. Hem 3000 parçalık uluslararası uçurtma koleksiyonunun yarattığı zengin görsel arka plan hem de atölyede sıfırdan üretilen klasik Türk uçurtmaları, sosyal paylaşımlar ve görsel içerik üretimi için son derece renkli kareler sağlamaktadır.

Bütçe ve erişilebilirlik açısından değerlendirildiğinde mekân, her kesimden kullanıcı için son derece avantajlı bir yapıya sahiptir. Sergi girişinin ücretsiz olması, yalnızca atölye katılımında malzeme bedeli alınması sayesinde ekonomik bir kültürel rota niteliği taşır. Üsküdar Meydanı ve Marmaray istasyonuna sadece birkaç dakikalık yürüme mesafesinde bulunması, hem Avrupa hem de Anadolu yakasından gelecek arkadaş grupları ve aileler için ulaşımı son derece pratik kılmaktadır.

Mio kullanıcıları açısından burası, yalnızca bireysel ziyaretler için değil; beyaz yakalı ekiplerin takım çalışması etkinlikleri, arkadaş gruplarının nostaljik el yapımı uçurtma deneyimleri ve okulların kültürel gezi planları için ideal bir buluşma alanıdır. Ziyaretin ardından Üsküdar sahilinde veya açık alanlarda yapılan uçurtma denemeleri, paylaşılan anların değerini artırmaktadır. Mekâna gitmeden önce Pazar günleri kapalı olduğunu unutmamak ve ücretsiz sergi ile atölyeler için mutlaka web sitesi veya telefon üzerinden önceden randevu oluşturmak gerekmektedir.