Her Yerde Sanat Derneği

Her Yerde Sanat Derneği (Art Anywhere Association), 2012 yılında Pınar Demiral ve Serdal Adam tarafından Mardin merkezli olarak kurulmuş bağımsız bir sosyal sirk okulu ve sanat girişimidir. Kuruluşun ana misyonu; Suriye ve Irak'taki çatışmalardan kaçarak bölgeye sığınan yerinden edilmiş ailelerin çocukları ile yerel çocukların savaş ve yoksulluk kaynaklı travmalarını geride bırakmalarını sağlamaktır. "For Children, Inspired By Children" mottosuyla yola çıkan dernek, çocukların kendilerini özgürce ifade edebilecekleri, güvenlik ve aidiyet hissi kazanabilecekleri kapsayıcı alanlar inşa etmektedir. Bünyesinde faaliyet gösteren Sirkhane yapısı; zaman içinde farklı disiplinlerden sanatçıların katılımıyla zenginleşen çok yönlü bir pedagojik öğrenme merkezine dönüşmüştür. 2016 yılında Türk fotoğrafçı Emel Ernalbant'ın girişimiyle analog fotoğrafçılık ve karanlık oda eğitimlerini yürüten Sirkhane Darkroom kurulmuş; eğitmen Serbest eşliğinde çocuklara iğne deliği teknikleri ve film banyosu öğretilmeye başlanmıştır. 2018 yılında ise San Francisco merkezli besteci Sahba Aminikia iş birliğiyle Müzikhane ve uluslararası Flying Carpet Çocuk Festivali (Uçan Halı Çocuk Festivali) hayata geçirilmiştir. Kurulduğu 2012 yılından bu yana 500.000'den fazla çocuğa festivaller, sabit atölyeler ve mobil eğitim araçlarıyla temas eden dernek, sirk sanatları ve müziğin birleştirici gücünü kullanmaktadır. Aynı zamanda bünyesinde yer alan Çocuk Meclisi sayesinde çocukların karar alma mekanizmalarında aktif rol almalarını desteklemektedir.

Program ve Sunulanlar

Her Yerde Sanat Derneği bünyesinde yürütülen etkinlikler, çocukların fiziksel ve zihinsel becerilerini geliştirmeye odaklanan çok disiplinli sanat programlarından oluşur. Merkezlerde sunulan başlıca eğitimler ve sosyal programlar şunlardır:

• Sirkhane Atölyeleri: Jonglörlük (juggling), yer ve hava akrobasisi (aerials), palyaçoluk (clowning), insan piramitleri, tiyatro, resim, dans ve el sanatları gibi sosyal sirk disiplinlerini kapsar. Bu dersler yerel ve uluslararası gönüllü eğitmenler eşliğinde yürütülür.
• Müzikhane: Mardin merkezli sosyal müzik okulu olarak yapılandırılmıştır. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen konuk müzisyenleri çocuklarla buluşturarak enstrüman ve müzik eğitimi sağlar.
• Flying Carpet Çocuk Festivali: Müzik, sosyal sirk pedagojisi, dans ve hikâye anlatımını birleştiren gezici bir çocuk festivalidir. Program kapsamında 20'den fazla ülkeden 220'yi aşkın uluslararası sanatçı ağırlanmakta, 600'den fazla eğitici atölye ve 80'e yakın canlı performans düzenlenmektedir.
• Sirkhane Darkroom: Çocukların iğne deliği ve analog fotoğraf makineleri kullanarak görsel sanatlar, kompozisyon, karanlık odada film banyosu ve fotoğraf baskısı yapmayı öğrendikleri, ortaya çıkan eserlerin sergilendiği özel bir projedir.
• Mobil Eğitim Birimleri (GALAXI ve Flying Library): GALAXI mobil sirk aracı kırsal köyleri gezerek çocuk koruma hizmetleri, sirk gösterileri, kukla, sihirbazlık ve müzik etkinlikleri ulaştırır. Flying Library (Uçan Kütüphane) ise yerleştirildiği bölgede en az bir yıl kalarak kitaplar, el sanatları, film gösterimleri ve psiko-sosyal atölyeler sunan mobil bir konteyner ünitesidir.
• Circus Heroes: Gençlerin liderlik becerileri kazanarak kendi yerel topluluklarında sirk eğitmeni olmalarını sağlayan gençlik eğitmen eğitimi programıdır.
• Sosyal Hizmetler ve Eğitim Destekleri: Mülteci çocukların eğitime devamlılığını sağlamak amacıyla AB destekli şartlı eğitim yardımı (CCTE) ve acil sosyal güvenlik ağı (ESSN) destek süreçleri yürütülmektedir.

Dernek tarafından yürütülen tüm atölye çalışmaları, gösteriler, sirk dersleri ve festival etkinlikleri çocuklara tamamen ücretsiz olarak ulaştırılmaktadır. Mekânda herhangi bir biletli giriş ya da ücret tarifesi uygulanmamakta; tüm faaliyetler uluslararası fonlar, gönüllü katkıları ve vergiden muaf bağışlar yoluyla finanse edilmektedir.

Atmosfer ve Kimler İçin

Her Yerde Sanat Derneği'nin çalışma alanları; rekabetten uzak, yargısız, neşeli, sıcak ve özgürleştirici bir pedagojik atmosfer üzerine kuruludur. Mekânın temel yaklaşımı, çocukların dil, etnik köken veya geçmiş travmalarından bağımsız olarak kendilerini güvende hissettikleri kapsayıcı bir ortam oluşturmaktır. Akrobasi minderi, jonglörlük labutları, enstrümanlar ve karanlık oda kimyasallarıyla donatılmış olan merkezlerde çocuklar, insan piramitleri kurarak güven duygusunu ve ekip çalışmasını deneyimler. Sanatçı misafirliği (artist residencies) programları sayesinde uluslararası sanatçılar ile yerel çocuklar aynı çatı altında üretim yaparak kültürlerarası etkileşim kurar.

Bu merkez öncelikli olarak şu kitlelere hitap etmektedir:

• Çocuklar: Mardin'de yaşayan yerel çocuklar ile savaş ve göç nedeniyle bölgeye yerleşmiş mülteci ve sığınmacı çocuklar eğitimlerin ana yararlanıcısıdır.
• Gençler: Circus Heroes liderlik programı aracılığıyla eğitmenlik eğitimi alarak toplumsal fayda üretmek isteyen bölge gençleri için gelişim fırsatı sunulur.
• Gönüllü Sanatçılar ve Eğitmenler: Sosyal sirk, müzik, fotoğraf ve sahne sanatları alanındaki bilgi ve birikimini çocuklarla paylaşmak isteyen yerel ve uluslararası gönüllüler için aktif bir çalışma ortamıdır.

Kuruluşun sunduğu çalışma modeli uluslararası standartlarda tescillenmiştir. Dernek, uluslararası sosyal sirk kuruluşu olan Caravan Circus ağının bir üyesidir. Ayrıca Avrupa Komisyonu Eğitim, Görsel-İşitsel ve Kültür Yürütme Ajansı'ndan (EACEA) resmi tescil ve kalite etiketi (quality label) almıştır. Yürütülen projelerin tanınırlığı kapsamında; Flying Carpet Festivali'nin kurucularından Sahba Aminikia'nın 2025 Aga Khan Müzik Ödülü sahibi olduğu bilinmektedir. Ayrıca Sabancı Vakfı'nın Fark Yaratanlar Programı 9. Sezonunda projenin toplumsal gelişmeye katkı sağlayan girişim olarak seçildiği belirtilmektedir.

Konum ve Pratik Bilgiler

Her Yerde Sanat Derneği, Türkiye'nin güneydoğusunda, Suriye sınırında yer alan Mardin ilinde, Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki tarihi Mezopotamya havzasında bulunmaktadır. Şubenin bulunduğu çevre; Mardin'in Artuklu ilçesine bağlı İstasyon Mahallesi yerleşim bölgesinde, tren istasyonu civarında konumlanmaktadır. Derneğin fiziksel altyapısı, günde 300 çocuğa eş zamanlı hizmet verebilecek kapasiteye sahip 4 sabit merkez ile kırsal köylere sanat taşıyan 2 mobil birimden (GALAXI mobil sirk aracı ve Flying Library eğitim konteyneri) oluşmaktadır. Mardin'deki yerleşik merkezlerin yanı sıra mevsimlik tarım işçiliği yapan ailelerin çocuklarına ulaşmak amacıyla Samsun, Ordu ve Giresun illerini kapsayan Karadeniz Bölgesi saha projeleri de aktif olarak yürütülmektedir.

Mekâna dair pratik operasyonel detaylar ve iletişim kanalları şu şekildedir:

• Telefon: Şube ile doğrudan iletişim için (0482) 212 30 39 numaralı telefon hattı kullanılmaktadır.
• E-posta İletişimi: Kurumsal yazışmalar, proje ortaklıkları ve genel bilgilendirme talepleri için [email protected] e-posta adresi aktiftir.
• Gönüllülük İmkânları: Sosyal sirk disiplinleri, enstrüman eğitimi, karanlık oda fotoğrafçılığı, dans ve el sanatları alanlarında çocuklara atölye vermek isteyen yerel ve uluslararası sanatçılar gönüllülük programına dahil olabilmektedir.
• Bağış ve Finansman: Sirk okulu, Müzikhane ve mobil birimlerin sürdürülebilirliğini sağlamak adına vergiden muaf bağış (tax-deductible donation) imkânı sunulmaktadır.
• Ziyaret ve Katılım Esasları: Mekân ticari bir işletme veya biletli etkinlik salonu değildir. Atölyeler bölgedeki çocuklara yönelik planlanmakta; festival gösterileri ve açık hava etkinlikleri dönemsel programlarla duyurulmaktadır.

Mio Açısından: Buluşma ve Etkinlik

Mio topluluğunda Mardin için kültür, sanat ve sosyal fayda odaklı rota arayanlar adına Her Yerde Sanat Derneği, klasik gezi duraklarından ayrılan çok boyutlu bir dayanışma merkezidir. Burası, tipik bir turistik mekân ya da kafe olmanın ötesinde; sosyal sirk pedagojisinin ve sanatın bir bölgedeki çocukların hayatını nasıl dönüştürdüğünü somut olarak gösteren ilham verici bir buluşma noktasıdır. Sosyal etki projelerine ilgi duyan gezginler, sivil toplum gönüllüleri, sahne sanatçıları ve eğitimciler için Mardin'deki en özgün deneyim alanlarından biridir.

Mio kullanıcılarının değerlendirmesinde öne çıkan temel noktalar şunlardır:

• Bütçe ve Erişilebilirlik: Faaliyetlerin tamamı mülteci ve yerel çocuklara ücretsiz olarak sunulduğundan ticari bir harcama kalemi bulunmaz. Ziyaretçiler ve destekçiler bütçelerine göre vergiden muaf bağış yaparak veya gönüllülük programına dahil olarak merkezin devamlılığına katkı sağlayabilir.
• Görsel Paylaşım ve Fotoğrafçılık: Mekân, görsel içerik üretimi ve estetik açıdan zengin anlar barındırır. Sirkhane Darkroom projesinde çocukların iğne deliği ve analog makinelerle çekip karanlık odada bastığı fotoğraflar, açık hava jonglörlük gösterileri, akrobasi piramitleri ve rengarenk Flying Carpet Festivali performansları etkileyici kareler sunar.
• Topluluk Etkileşimi ve İlham: 2012'den bu yana yarım milyondan fazla çocuğa ulaşan dernek; gençlerin Circus Heroes programıyla liderlik kazanmasına ve çocukların Çocuk Meclisi ile kendi seslerini duyurmasına zemin hazırlar. Bu durum, sosyal sorumluluk ve yerel dayanışma hikâyelerini paylaşmak isteyen topluluk üyeleri için güçlü bir içerik kaynağıdır.

Sonuç olarak Her Yerde Sanat Derneği, Mardin'e yapılan bir ziyarette sadece tarihi sokakları gezmekle yetinmeyip şehrin sosyal dokusuna, çok dilli çocuklarına ve sanatla kurulan iyileştirici bağa tanıklık etmek isteyenler için değerli bir sivil toplum durağıdır.