Akineri Nefesli Sazlar Laboratuarı

Akıneri Nefesli Sazlar Laboratuarı, 1973 yılında Finlandiya’nın Pietarsaari kentinde Aydan Akıneri tarafından kurulmuş, nefesli müzik aletleri imalatı, bakımı, onarımı ve restorasyonu alanında faaliyet gösteren köklü bir luthier atölyesidir. 1948 İzmir doğumlu olan Aydan Akıneri, 1968 yılında Kara Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mızıka Okulu’ndan mezun olmuş ve Kara Kuvvetleri Armoni Mızıkası bünyesinde saksafon sanatçısı olarak görev almıştır. 1972 senesinde Finlandiya’ya yerleşen Akıneri, tanınmış fagot sanatçısı Stig Forsman’ın öğrencisi olduğu dönemde arızalanan enstrümanını onaracak bir teknik atölye bulamaması üzerine mesleki odağını çalgı yapımına yöneltmiştir. İlk atölyesini Amerika Birleşik Devletleri merkezli Ferree firmasından temin ettiği özel takımlarla hayata geçiren usta, Ferree yetkilisi Gary Ferree’nin Finlandiya’ya gelerek yerinde incelediği çalışmalara katılmış ve firmanın Almanya temsilcisi Jr. Götz’ün her yıl düzenlediği mesleki eğitimlerle uzmanlığını pekiştirmiştir. 1980 yılında Jösef Böhm’ün geliştirdiği özel enstrüman aletlerini atölye altyapısına kazandıran Akıneri, 1983 senesinde İsveç’in Göteborg kentinde Boosey & Hawkes firmasının çalgı yapım, bakım ve onarım birimini kurarak yöneticiliğini üstlenmiştir. 1984 yılında atölyesini Finlandiya’nın Tampere kentine taşıyan luthier, 1973-1994 yılları arasında Yamaha’nın, 1984-1994 yılları arasında ise Boosey & Hawkes’ın Finlandiya’daki tek yetkili teknik servisi olarak hizmet vermiştir. Türkiye’ye döndükten sonra 1994-2004 yılları arasında Ankara Bilkent Üniversitesi Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi’nde hizmet verip orkestra müdürlüğü görevini yürüten kurucu, 2004 yılında İzmir Devlet Opera ve Balesi’nden emekli olmuştur. İşletme, 2004 yılından bu yana çalışmalarını İzmir Alsancak Key Plaza’daki atölyesinde kesintisiz olarak sürdürmektedir.

Program ve Sunulanlar

Akıneri Nefesli Sazlar Laboratuarı bir konser veya gösteri salonu değildir; bünyesinde sahne etkinlikleri, biletli gösteriler veya canlı müzik dinletileri yer almamaktadır. Mekân, doğrudan nefesli enstrümanların imalatı, yapısal modifikasyonu, parça üretimi ile hassas bakım ve restorasyon süreçlerine odaklanmış teknik bir merkezdir. Atölyenin üretim kanadında en öne çıkan çalışma, 2008 yılından bu yana imal edilen ve yürütülen AR-GE çalışmalarıyla geliştirilen Akıneri Sol Klarnet modelidir. Atölyenin kendi aktarımına göre yürütülen bu AR-GE çalışmaları, Akıneri Sol Klarnet modelini çağdaş akustik standartlara ulaştırarak 21. yüzyıla taşımayı amaçlamaktadır. Yenilikçi malzeme teknolojilerini geleneksel çalgı yapımıyla birleştiren atölye, Sabancı Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUNUM) ile Nanografen ortaklığında dünyanın ilk grafen katkılı klarnetinin üretimini de gerçekleştirmiştir.

Atölyenin tescilli imza ürünleri arasında, Türk Patent Enstitüsü tarafından onaylanmış Akıneri Klarnet Bareli patenti yer almaktadır. Parça imalatında hem Albert (Alman) hem de Böhm (Fransız) mekanizma sistemlerine uyumlu Sol ve Sib klarnet kalakları ile barelleri üretilmektedir. Bu parçaların üretiminde rezonans kalitesiyle bilinen grenadilla, cocobolo, şimşir ve zeytin ağaçları titizlikle işlenmektedir. Sahne icracılarının ses iletim ihtiyaçları doğrultusunda özel mikrofon delikli barel tasarımı da seçenekler arasında sunulmaktadır. Atölyede üretilen bu barel ve kalak ürünlerinin Almanya ve Avrupa genelindeki resmi satış temsilciliğini ise uluslararası müzik sektöründe tanınan Arnold Stölzel GmbH üstlenmiştir.

İmalatın yanı sıra atölyede kapsamlı bir teknik servis faaliyeti yürütülmektedir. Yoğun sahne ve prova kullanımı neticesinde mekanik bozulmaya veya yıpranmaya uğrayan bakır ve ağaç üflemeli çalgıların bakım ve onarımları atölyede gerçekleştirilmektedir. Tarihi veya yoğun deformasyon görmüş eski nefesli enstrümanların aslına sadık kalınarak yenilenmesini kapsayan eski çalgı restorasyonu, atölyenin sunduğu yüksek uzmanlık gerektiren alanlardan biridir. Ayrıca Akıneri Nefesli Sazlar; Engelbert Schmid, Schagerl, Harry Gosse ve Menhert gibi dünya çapındaki saygın nefesli enstrüman markalarının Türkiye’deki resmi distribütörlüğünü yürüterek orijinal enstrüman temini sağlamaktadır.

Atmosfer ve Kimler İçin

Akıneri Nefesli Sazlar Laboratuarı, klasik bir perakende müzik dükkânı ya da prova salonu atmosferinden bütünüyle ayrılan, doğrudan zanaat ve mühendislik odaklı bir çalışma ortamına sahiptir. Atölye kapısından içeri girildiğinde ahşap yongaları, metal talaşları, torna tezgâhları, lehim setleri ve enstrüman mekanizmalarının ince hassas parçaları göze çarpar. Burada egzotik ağaçların dokusu ile pirinç ve gümüş alaşımlı metallerin işlenme ritmi bir araya gelir. Mekân ortamı; sanatsal bir müzik aletinin milimetrik ölçümlerle kalibre edildiği, akustik yanıtların denendiği ve enstrümanların yapısal bakıma alındığı gerçek bir luthier laboratuvarı havası taşır. Fiziksel olarak atölyeye gitmeden önce tezgâh düzenini ve ortamı görmek isteyenler için işletmenin resmi kanallarında bir sanal tur inceleme imkânı da yer almaktadır.

Atölyenin hizmet verdiği kitle doğrudan profesyonel ve kurumsal müzik dünyasına dayanmaktadır. Burası başta Devlet Senfoni Orkestraları, Özel Senfonik Orkestralar ile Devlet Opera ve Balesi Orkestraları bünyesinde çalan profesyonel nefesli saz sanatçıları için temel teknik destek merkezidir. Bunun yanı sıra Özel ve Devlet Konservatuarları, üniversitelerin müzik ve sahne sanatları fakülteleri, müzik enstitüleri ve müzik okullarındaki öğretim üyeleri ile enstrüman eğitimi alan öğrenciler atölyenin düzenli kullanıcılarıdır. Senfoni ve orkestra yapılarının haricinde, klasik, caz veya geleneksel müzik türlerinde eser icra eden bağımsız klarnet ve nefesli çalgı sanatçıları da teknik ihtiyaçları için burayı tercih eder.

Türkiye’nin köklü devlet senfoni, opera ve bale toplulukları ile konservatuarları tarafından öncelikli olarak tercih edilen atölye, sahne performansında enstrümanından mutlak stabilite bekleyen icracıların güven noktasıdır. Gövdedeki kılcal çatlakların giderilmesinden perde yastığı ve mantar değişimlerine, oktav mekanizması kalibrasyonundan ağaç rezonans optimizasyonuna kadar tüm hassas müdahaleler burada usta tecrübesiyle gerçekleştirilmektedir. Bu yönüyle atölye, seyircilere dönük bir eğlence alanı değil; icracı ile ustanın ortak akustik hedefler doğrultusunda buluştuğu teknik bir zanaat istasyonudur.

Konum ve Pratik Bilgiler

Akıneri Nefesli Sazlar Laboratuarı, İzmir’in Konak ilçesine bağlı Umurbey Mahallesi sınırları içerisinde, İşçiler Caddesi üzerinde yer alan Key Plaza bünyesinde faaliyet göstermektedir. İşletmenin açık posta adresi resmi kayıtlarda İşçiler Cad. Key Plaza No:147/C-D Posta Kodu: 35230 Alsancak - İzmir olarak yer almaktadır. Atölye, İzmir kent merkezinin ana ulaşım ağlarına ve raylı toplu taşıma hatlarına son derece yakın bir konuma sahiptir. İzmir banliyö hattı olan Alsancak İZBAN istasyonuna ve bağlantılı metro hatlarına yürüme mesafesinde bulunan işletme, kentin önemli spor merkezlerinden Alsancak Mustafa Denizli Stadyumu’nun hemen yanı başında yer almaktadır. Çalgısını atölyeye getirmek isteyen müzisyenler, Alsancak İZBAN veya metro istasyonundan çıkarak ya da stadyum aksını takip ederek İşçiler Caddesi üzerindeki Key Plaza binasına yaya olarak kısa sürede ulaşabilmektedir.

Atölyenin haftalık çalışma takvimi altı iş gününü kapsamaktadır. İşletme; Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma ve Cumartesi günleri sabah 09:00 ile akşam 17:00 saatleri arasında kesintisiz olarak hizmet vermektedir. Pazar günleri ise atölye kapalıdır. Sabah 09:00’da başlayan mesai saati, prova veya konser öncesinde enstrümanını teslim etmek ya da bakım kontrollerini tamamlamak isteyen sanatçılar için elverişli bir zaman aralığı oluşturur. Hafta sonu enstrümanıyla ilgilenmek isteyen icracılar için cumartesi günleri 09:00 - 17:00 saatleri arasında atölyenin açık olması önemli bir pratik kolaylık sunmaktadır.

Atölye ile iletişime geçmek, parça siparişleri vermek ya da bakım-onarım ve çalgı restorasyonu projeleri için görüş almak isteyenler telefon hatları üzerinden doğrudan irtibat sağlayabilir. İşletmeye (0232) 445 36 46 numaralı sabit hattan veya +90 530 320 25 45 numaralı telefon üzerinden mesai saatleri içerisinde ulaşılabilmektedir. Schagerl, Engelbert Schmid, Menhert veya Harry Gosse gibi distribütörlük ürünlerinin temini ya da özel ağaç kalak-barel siparişleri öncesinde telefonla bilgi almak, atölyedeki teknik iş akışının planlanması açısından fayda sağlamaktadır.

Mio Açısından: Buluşma ve Etkinlik

Mio topluluğu için Akıneri Nefesli Sazlar Laboratuarı; kahve içilen veya sosyal amaçla vakit geçirilen alışılageldik bir kafe veya etkinlik mekânı değildir. Platformun "cevap ekonomisi" kurgusunda burası, nefesli sazlar dünyasındaki en teknik ve spesifik sorulara doğrudan çözüm getiren yetkin bir uzmanlık durağıdır. Topluluk üyelerinin "İzmir’de çatlayan klarnet gövdesi nerede güvenle tamir ettirilir?", "Patentli klarnet bareli nereden alınır?", "Bakır ve tahta üflemeli eski bir sazın restorasyonu kime emanet edilir?" ya da "Schagerl ve Engelbert Schmid enstrümanları Türkiye’de nereden bulunur?" sorularının sahadaki karşılığı bu atölyedir. Dolayısıyla mekan; konservatuar öğrencileri, orkestra müzisyenleri ve nefesli çalgı icracılarının birbirine tavsiye ettiği somut bir teknik referans merkezidir.

Fiyat ve bütçe dengesi açısından bakıldığında işletme, seri üretim ucuz çalgı satışı yapan ticari bir dükkân profili çizmez. 2008 yılından bu yana üretilen tescilli Akıneri Sol Klarnet, Türk Patent Enstitüsü onaylı Akıneri barelleri, grenadilla, zeytin, şimşir ve cocobolo ağaçlarından işlenen kalak-barel setleri ile uluslararası distribütörlük ürünleri üst düzey zanaat değerine sahiptir. Çalgı restorasyonu ve hassas bakım-onarım işlemleri enstrümanın hasar boyutuna ve gereksinimine göre özel el emeği gerektirdiğinden, buradaki hizmetler amatör harcamalardan ziyade enstrümanına profesyonel düzeyde yatırım yapan sanatçıların, devlet orkestralarının ve konservatuar bütçelerinin karşılığını tam olarak alabileceği bir nitelik taşır.

Görsel paylaşım ve içerik üretimi açısından atölye, standart mekân fotoğraflarından bütünüyle farklı, otantik bir luthier estetiği sunar. Ahşap oyma tezgâhları, mikrofon delikli özel bareller, torna makineleri, hassas kumpaslar ve nefesli saz mekanizmalarının detayları; zanaat, müzik ve akustik mühendisliği meraklıları için ilgi çekici görsel hikâyeler barındırır. Ayrıca işletmenin sunduğu sanal tur özelliği sayesinde Mio kullanıcıları, atölyenin yerleşim düzenini ve çalışma ortamını dijital ortamda da keşfederek toplulukla paylaşabilmekte, deneyimlerini doğrudan somut olgular üzerinden aktarabilmektedir.